Ενήλικοι στην Αίθουσα: Αφιέρωμα της Εναλλακτικής στην Διαπραγμάτευση του 2015 (Μέρος 1ο)

Εν όψει της πολυαναμενόμενης ταινίας του Κώστα Γαβρά για το 2015, βασισμένη στο βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη, Ανίκητοι Ηττημένοι, η Εναλλακτική κάνει αφιέρωμα στην Διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015…

Η διαπραγμάτευση αποτελούσε τον κύριο στόχο της κυβέρνησης κατά την πρώτη θητεία του Αλέξη Τσίπρα. Το συνολικό κυβερνητικό έργο, εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής, είχε πάει πίσω για την εξυπηρέτηση αυτού του σκοπού και όλο το υπουργικό συμβούλιο είχε το βλέμμα του στραμμένο στις εξελίξεις στην Ευρώπη.

Η διαδικασία της διαπραγμάτευσης ξεκίνησε πριν καν ο πρωθυπουργός αναγνώσει τις προγραμματικές δηλώσεις, πράγμα που φανερώνει τόσο την σημασία και την βαρύτητα που έδιναν και οι δύο πλευρές όσο όμως και τον χρόνο που πίεσε ασφυκτικά.

Ο Αλέξης Τσίπρας στις 25/1/2015 μετά την νίκη στις εκλογές (Πηγή: voria.gr)

Είναι αφελές να πούμε ότι η κυβέρνηση δεν είχε καλό σκοπό. Η διαπραγμάτευση ήταν απαραίτητη, έτσι ώστε να υπάρχει σε οτιδήποτε, τυπική συναίνεση και από τις δύο πλευρές. Αλλιώς σε καμία περίπτωση δεν θα μιλούσαμε για συμφωνία αλλά για επιβολή. Ήταν, λοιπόν, εγκληματική, κατεμέ, η στάση της αντιπολίτευσης το πρώτο εξάμηνο του 2015, που ζητούσε, η κυβέρνηση, να υπογράψει ότι της δώσουν. Η συγκεκριμένη κυβέρνηση δεν είχε εκλεγεί για να υποταχθεί. Είχε εκλεγεί για το κάτι διαφορετικό και όχι για μια τόσο γρήγορη αναδίπλωση χωρίς προσπάθεια. Δεν νομίζω λοιπόν ότι η στάση «υπογράφω ότι μου δώσουν» αποτελούσε κάτι νέο ή κάτι διαφορετικό από τα πεπραγμένα των κομμάτων, που τα είχαν οδηγήσει στην αυτοκαταστροφή τους (όπως είχαμε πει προηγουμένως).

Πρωταγωνιστικό ρόλο στην διαπραγμάτευση είχε ο Γιάνης Βαρουφάκης, ένα πρόσωπο ταμπού, ιδιαίτερα αξιόλογο όμως, που λάμβανε ωστόσο την πλήρη υποστήριξη και εμπιστοσύνη του πρωθυπουργού. Πολλοί, και ιδίως τα ΜΜΕ, είχαν και έχουν κατηγορήσει τον Γραμματέα του ΜέΡΑ25 για αυτοκαταστροφικότητα, τοξικότητα και αλαζονεία κατά την διάρκεια της διαπραγμάτευσης ξεχνώντας όμως ότι ο τότε Υπουργός Οικονομικών ήταν ένας τεχνοκράτης που γνώριζε πολύ καλά την φύση της οικονομικής κρίσης (την οποία περιέγραφε στο βιβλίο του «Παγκόσμιος Μινώταυρος») και γνώριζε ακόμα καλύτερα τι ακριβώς έπρεπε να γίνει και για αυτό εξάλλου είχε και την εμπιστοσύνη του πρωθυπουργού. Ως Υπουργός Οικονομικών διαπραγματεύθηκε με μια μόνο αρχή, που μπορεί εκλαϊκευμένα να συμπυκνωθεί σε αυτήν την φράση: Ουκ αν λάβεις παρά του μη έχοντος. Αυτή ήταν η στρατηγική του Γιάνη Βαρουφάκη: να πείσει ότι αν δεν υπάρξει αναδιάρθρωση χρέους και μείωση των πλεονασμάτων, δεν θα μπορούσε να υπάρξει βιώσιμη ανάπτυξη για την Ελλάδα και άρα οι δανειστές δεν θα μπορούσαν να πάρουν τίποτα αφού θα ήταν αδύνατο η χώρα να πληρώσει τα δάνεια της. Οπότε από την μία υπήρχε η αναδιάρθρωση χρέους και από την άλλη η αργή ή γρήγορη πτώχευση.

Και εφόσον υπήρχε το ενδεχόμενο πτώχευσης (ρήξης), ήταν εξαιρετικά σημαντικό το ότι υπήρχε ένα plan B, πράγμα απαραίτητο για μια διαπραγμάτευση με ένα ολόκληρο σύστημα πολιτικών τεράτων, ειδικά με την έξοδο από το ευρώ να είναι σκιωδώς πάνω στο τραπέζι.

Ωστόσο, το λάθος του Γιάνη Βαρουφάκη ήταν ότι υποτιμούσε την έλλειψη συμμάχων. Πίστευε ότι μπορούσε η Ελλάδα μόνη της να πραγματοποιήσει μια τομή που ουσιαστικά επηρέαζε  ολόκληρη την Ευρώπη. Και ακριβώς επειδή γνώριζε την σημαντικότητα αυτής της τομής, σκλήρυνε την στάση του, αρνούμενος κάποιον μετριοπαθή συμβιβασμό. Η επιμονή του σε συνδυασμό με την έλλειψη ισχυρών συμμάχων, τον κατέστησε κουραστικό ή ακόμα και αν σκεφτεί κανείς την γνωστική του υπεροχή τον έκανε και εκνευριστικό στους συνομιλητές του. Με αυτόν τον τρόπο, απαξιώθηκε ως συνομιλητής από τους δανειστές.

Αυτήν την άποψη εξέφρασε και ο Αλέξης Τσίπρας σε συνέντευξη του σε μεγάλο τηλεοπτικό κανάλι, τον Αύγουστο του 2015: «ο Βαρουφάκης, την πρώτη περίοδο, έδωσε μια μεγάλη δυναμική στην διαπραγμάτευση, που από ένα σημείο και μετά σταμάτησε να δίνει και αυτό το συνειδητοποίησα όταν στις 25 Ιουνίου σε μια σκληρή διαπραγμάτευση τότε, λίγο πριν γυρίσουμε πίσω και καλέσουμε σε δημοψήφισμα, είχα απέναντι μου στην Λαγκάρντ, τον Ντράγκι, τον Γιούνκερ και, μίλαγε ο Υπουργός Οικονομικών και δεν του έδινε κανένας σημασία. Είχανε κάνει switch off! Δεν ακούγανε τι έλεγε. Δεν έλεγε άσχημα πράγματα αλλά είχε χάσει την αξιοπιστία απέναντι στους συνομιλητές του… Ως οικονομολόγος έχει πολύ σημαντικές περγαμηνές, όμως, το έχω πει και άλλη φορά, οι οικονομολόγοι κρίνουνε βάσει των αριθμών αλλά εγώ θεωρώ ότι η οικονομία είναι και αποτέλεσμα της ψυχολογίας που δημιουργείται στις μάζες και αυτή κρίνει το αποτέλεσμα. Ο Γιάνης είχε την εντύπωση ότι έπρεπε να φτάσουμε παραπέρα και να ρισκάρουμε μια έξοδο της χώρας ακριβώς από το ευρώ ακριβώς επειδή πίστευε μέχρι τέλους ότι υπάρχει ένα 50% να μην προχωρήσουν στη έξοδο… Εγώ δεν μπορούσα να παίξω την χώρα κορώνα γράμματα όμως!».

Advertisement

Ο ίδιος ωστόσο παρουσιάζει τα γεγονότα από την δική του πλευρά, στο βιβλίο του «Ανίκητοι Ηττημένοι», περιγράφοντας την κατάσταση σαν επίθεση εναντίον του και ορισμένες άτυχες στιγμές ως προσωπικές ανάγκες (όπως για παράδειγμα το περιστατικό στην Ρήγα). Φυσικά οι περισσότερες αναφορές έχουν μια δόση αλήθειας, αποτελούν όμως προσωπική μαρτυρία με έντονη ψυχική φόρτιση. Ήταν γνωστή η παρουσία της τρόικα εσωτερικού (παλαιό πολιτικό σύστημα, θεσμικοί και ενδοκυβερνητικοί δοσίλογοι) και εξωτερικού (δανειστές, Eurogroup), όπως περιγράφει ο ίδιος τις συμπληγάδες πέτρες που πίεζαν την διαπραγματευτική προσπάθεια, δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι η πολιτική δεν αποτελεί στρατηγική που καθορίζεται από την προσωπική ψυχολογία αλλά είναι μια σειρά αποφάσεων που καθορίζουν την τύχη ενός λαού. Δεν είναι δηλαδή η τέχνη του διχασμού και του ρεβανσισμού αλλά η τέχνη των συμβιβασμών και της αναγκαστικής συνεργασίας στην βωμό του κοινού καλού, κάτι απαραίτητο για την διαπραγμάτευση.

Ο Γιάνης Βαρουφάκης στην επίμαχη σκηνή με τον Γέρουν Ντάισελμπλουμ στο Υπουργείο Οικονομικών (Πηγή: diaforetiko.gr)

Αν μπορούμε όμως να πούμε συμπερασματικά κάτι για τον Γιάνη Βαρουφάκη, και την τελική σχέση του με τον Αλέξη Τσίπρα, είναι αυτό που απάντησε ο πρώην πρωθυπουργός στην Φώφη Γεννηματά στο τέλος Ιουλίου του 2015: «ο κύριος Βαρουφάκης μπορεί να έχει κάνει λάθη, όπως όλοι μας, μπορεί να έχει ευθύνες, μπορείτε να τον κατηγορείτε όσο θέλετε για το πολιτικό του σχέδιο, για τις δηλώσεις που έκανε, για το ότι δεν φοράει καλόγουστα πουκάμισα, για το ότι πηγαίνει και κάνει διακοπές στην Αίγινα… μπορείτε να το κατηγορείτε για αυτά! Δεν μπορείτε να τον κατηγορείτε ότι είναι λαμόγιο όμως, δεν μπορείτε να τον κατηγορείτε ότι έκλεψε τα λεφτά του ελληνικού λαού, δεν μπορείτε να τον κατηγορείτε ότι είχε σχέδιο μυστικό να οδηγήσει την χώρα στα βράχια… ο κύριος Βαρουφάκης, ως Υπουργός των Οικονομικών, κ.Γεννηματά, την ώρα που ήταν Υπουργός δεν έβγαζε τα λεφτά του στο εξωτερικό όπως ο προηγούμενος Υπουργός των Οικονομικών. Ο κύριος Βαρουφάκης, όσο ήταν Υπουργός, δεν έκρυβε τις λίστες των φορολογουμένων στα συρτάρια του… και ο δικός μου συνεργάτης κυρία Γεννηματά δεν είχε όπως ο συνεργάτης του κυρίου Σαμαρά αφορολόγητα στις τράπεζες της Ελβετίας…».

Ωστόσο για να προχωρήσουμε πιο πολύ στην διαπραγμάτευση, ως αυτή καθ’αυτή, θα την παρουσιάσουμε μέσα από την ανάλυση κυρίως τριών σταθμών, που ο κάθε ένας δίνει τα δικά του συμπεράσματα.

 Είναι απαραίτητο να πούμε ότι η κυβέρνηση του Αλέξη Τσίπρα είχε την μέγιστη λαϊκή νομιμοποίηση και υποστήριξη. Το βράδυ της 5ης Φεβρουαρίου μάλιστα, η πλατεία Συντάγματος είχε γεμίσει με κόσμο στην μοναδική διαδήλωση υποστήριξης προς την κυβέρνηση. Τα μηνύματα που ήθελαν να στείλουν οι συγκεντρωμένοι ήταν ξεκάθαρα: η Ευρώπη δεν είχε απέναντι της μόνο έναν Πρωθυπουργό και έναν Υπουργό Οικονομικών, είχε απέναντι της έναν ολόκληρο λαό. Η μεγάλη πλειοψηφία ήθελε αυτήν την κυβέρνηση επειδή επιθυμούσε πολύ απλά δύο πράγματα: δουλειές και ένα μέλλον. Το δεύτερο ήταν πολύ βαρύγδουπο και στην ουσία φώναζε ένα πράγμα: «Είμαστε μαζί σου Αλέξη!».

Σε πολλούς λοιπόν προκάλεσε ένα μικρό σοκ, ο πρώτος σταθμός της διαπραγματευτικής προσπάθειας, η Συμφωνία της 20ης Φεβρουαρίου, αφού δημιούργησε συναισθήματα κυνικότητας ότι η κυβέρνηση ενέδωσε. Ωστόσο στην πλειοψηφία της κοινής γνώμης υπήρχε καλή θέληση έναντι της αριστεράς (τόσο της Ελλάδα όσο και διεθνώς), ώστε ήταν λίγοι αυτό άσκησαν κριτική στην Συμφωνία, η οποία επέκτεινε από την μία τους περιορισμούς των μνημονίων για τέσσερις μήνες από την άλλη όμως έδινε ζωτικό χρόνο στην κυβέρνηση για εξεύρεση συμμάχων στα Ευρωπαϊκά σαλόνια.

Ακολουθεί δεύτερο μέρος!

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Μια ματιά στο παρελθόν, στην παρούσα κατάσταση και το μέλλον των σχέσεων του Δυτικού Κόσμου & του Ιράν σε συνάρτηση με την Συμφωνία του 2015: οι σχέσεις της Ελλάδας και του Ιράν

Τον Ιούλιο του 2015 ανάμεσα σε έξι χώρες (ΗΠΑ-Ρωσία-Γαλλία-Κίνα-Ηνωμένο Βασίλειο-Γερμανία) και το Ιράν θα υπογραφεί μια ιστορικών προδιαγραφών Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Διθυραμβικά τα σχόλια της εποχής, «οδικό χάρτη» είχε χαρακτηρίσει την Συμφωνία η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA). Τα βασικά σημεία της Συμφωνίας για το πυρηνικό […]

Κάνε εγγραφή