Η Επέτειος των 200 χρόνων από την Επανάσταση, αφορμή για γόνιμο προβληματισμό & οραματικό σχεδιασμό

Νίκος Αλατάς

Σκέψεις γύρω από την Επέτειο…

Σε λίγες μέρες τελειώνει το έτος 2020, εισερχόμαστε και επίσημα σε μία νέα δεκαετία, τον Μάρτιο του νέου έτους (2021) η χώρα μας πρόκειται να εορτάσει εν μέσω πανδημίας, εν μέσω πρωτόγνωρης οικονομικής κρίσης, μετά από μία ‘‘σκληρή δεκαετία’’ την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση.

Η εν προκειμένω επέτειος πρέπει να μην αποτελέσει ένα γεγονός εθνικιστικού παροξυσμού, αλλά να ενσαρκώσει ένα γεγονός ενδιαφέροντος-πολυεπίπεδου προβληματισμού για το παρελθόν – το παρόν – το μέλλον αυτού του τόπου παράλληλα μία ευκαιρία οραματικού σχεδιασμού για το αύριο σε βάθος τουλάχιστον 15ετίας.

Καταρρίπτοντας εθνικούς μύθους (βλέπε κρυφό σχολειό) οφείλουμε να προσεγγίσουμε το ζήτημα της ανάδειξης της σημασίας της Επανάστασης όχι μόνο ως σημαίνον εθνικό γεγονός αλλά ως σημαίνον ευρωπαϊκό γεγονός.

Όσον αφορά τον προβληματισμό, αυτός ενδεικτικά μπορεί να αφορά την ”κατάδυση” στην έρευνα σημαντικών περιόδων της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας, στην έρευνα λαθών και επιτευγμάτων, στην έρευνα της κατάστασης του παρόντος χρόνου.

Όσο για τον οραματικό σχεδιασμό του μέλλοντος, εδώ είναι το μείζον.

Η Ελλάδα οφείλει να εκσυγχρονιστεί, υλοποιώντας ρηξικέλευθες δομικές μεταρρυθμίσεις σε πολλαπλά επίπεδα όπως κάποτε η Μεταρρύθμιση του ΑΣΕΠ, η Μεταρρύθμιση της Διαύγειας. Για παράδειγμα είναι ώρα για Νέο Εκπαιδευτικό Σύστημα ριζικά διαφορετικό από την σημερινή αρνητική κατάσταση. Για παράδειγμα να προωθήσουμε την στιβαρή επένδυση στα ΑΕΙ, στον τομέα της Έρευνα σε σχέση με τα ΑΕΙ μας. Για παράδειγμα είναι ώρα για ένα Νέο Φορολογικό Σύστημα που θα είναι μοχλός αειφόρου ανάπτυξης. Ας διδαχθούμε εκ νέου από τις εξαιρετικές προτάσεις οικονομικής πολιτικής του σπουδαίου John Maynard Keynes.

Οφείλουμε ως χώρα να προωθήσουμε μεγαλόπνοα έργα που θα δώσουν νέα πνοή, όπως η δημιουργία ενός θερινού ‘‘Νταβός’’, μίας ελληνικής ‘‘Silicon Valley’’.

Με μία πολυδιάστατη Εξωτερική Πολιτική με πυξίδα Ιστορικές Επιτυχίες στην περίοδο της Μεταπολίτευσης όπως η ένταξη στην ΕΟΚ, στην ΟΝΕ, το Ελσίνκι, η Συνθήκη των Πρεσπών η χώρα μας θα ακτινοβολήσει εκ νέου με θετικό τρόπο σε περιφερειακό – ευρωπαϊκό – διεθνές επίπεδο.

Ως Ελλάδα οφείλουμε να δραστηριοποιηθούμε με στιβαρό τρόπο σε πολλαπλούς περιφερειακού & διεθνείς οργανισμούς.

Κάπως έτσι, έρχομαι στις διμερείς σχέσεις με τον μεγαλύτερο & σημαντικότερο γείτονα μας την Τουρκία.

Το 1821 η Ελλάδα δεν πολέμησε δεν επαναστάτησε έναντι της Τουρκίας αλλά έναντι της Οθωμανικής Αυτοκρατίας.

Την 29η Οκτωβρίου 1923 ο Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ ιδρύει την Σύγχρονη Τουρκική Δημοκρατία – το Σύγχρονο Τουρκικό Κράτος.

Το 2023 η Τουρκία θα εορτάσει την δική της σημαίνουσα επέτειο των 100 χρόνων από την ίδρυση του Σύγχρονου Τουρκικού Κράτους.

Σήμερα, μία ακόμα φορά Ελλάδα & Τουρκία/Τουρκία & Ελλάδα διανύουν μία περίοδο έντασης υψηλού επιπέδου. Μία ακόμα φορά και στις δύο πλευρές, πολλοί και πολλές σε πολλαπλά επίπεδα επιδίδονται σε ακρότητες χωρίς να ‘‘βουτούν την γλώσσα στο μυαλό τους’’ πριν τοποθετηθούν και εκφέρουν άποψη. Καθόλου παράξενο βέβαια αν συλλογιστεί κανείς/καμία, ότι σε μία διένεξη όπως αυτή των δύο χωρών η πολιτική κοινωνικοποίηση (η διαδικασία του πως κάποιος/κάποια μετατρέπεται σε πολίτη) έρχεται να διαδραματίσει σημαίνοντα ρόλο.

Στην συγκεκριμένη διαδικασία το σχολείο & η οικογένεια είναι οι πρωταγωνιστές. Για παράδειγμα στο σχολείο διδασκόμαστε θετικής φύσεως πληροφορίες για μας & αρνητικής φύσεως για τους αιώνιους αντιπάλους μας. Μόνο ηρωικές πράξεις για μας, μόνο ατιμωτικές πράξεις ο αντίπαλος μας. Αναδυόμενα συναισθήματα όπως ο φόβος, η αντιπάθεια, η έχθρα αλλά και ο ενστερνισμός απλοϊκών εικόνων-στερεοτύπων βρίσκουν την ρίζα τους στο σχολείο. Είναι λοιπόν η πολιτική κοινωνικοποίηση που δύναται να ενσαρκώσει την σημαίνουσα ρίζα διενέξεων, από αυτό το σημείο μπορούν να εκκινήσουν μέλλουσες διενέξεις.

Ας μην ‘‘παίξουμε κρυφτό’’, ο πόλεμος – η σύγκρουση στα σχολεία πολλάκις έχουν την τιμητική τους, αντίθετα η ειρήνη – η ειρηνική επίλυση διεθνών διαφορών – η έννοια του συμβιβασμού βρίσκονται στο περιθώριο. Ακριβώς με βάση αυτό το υπόβαθρο, αυτός/αυτή που υποστηρίζει λύσεις στην βάση αμοιβαίων & κοινά επωφελών συμβιβασμών εύκολα θα χαρακτηριστεί ως προδότης – μειοδότης, σίγουρα κάτι αρνητικό και όχι θετικό.

Εξαιρετικά δύσκολο εγχείρημα ‘‘να εισέλθεις στα παπούτσια του άλλου’’, ν’ αναρωτηθείς αν έχει δίκιο ο συνομιλητής σου, να κρίνεις τις θέσεις του με αντικειμενικότητα και κριτική ικανότητα μακριά από στερεότυπα, μακριά από συναισθήματα. Εξαιρετικά δύσκολο να ενστερνιστείς την πολύτιμη θέση, ότι ο αμοιβαίος & επωφελής συμβιβασμός είναι η μόνη βιώσιμη ‘‘οδός’’ για ένα ευοίωνο μέλλον.

Ταχύτατα έγινε αντιληπτό στον γράφοντα, ότι στην περίπτωση της Ελλάδας & της Τουρκίας/της Τουρκίας & της Ελλάδας τα πράγματα είναι περίπλοκα, δεν χωρούν συναισθηματισμοί, ότι όντας καταδικασμένες οι δύο χώρες από την γεωγραφία σε γειτονικά κράτη, μόνος δρόμος και με βάση το προσωπικό αξιακό σύστημα είναι η εμβάθυνση των διμερών σχέσεων, η επίλυση όλων των διμερών διαφορών στην βάση αμοιβαίων & κοινά επωφελών συμβιβασμών. Γρήγορα έγινε αντιληπτό, ότι καίριο ρόλο στην ιστορία των ελληνοτουρκικών, διαδραμάτιζε και διαδραματίζει η εικόνα που έχουμε εμείς οι πολίτες της Ελλάδας για την Τουρκία και το αντίστοιχο, όπως εύστοχα έχει αναφέρει και ο Αλέξης Ηρακλείδης, «όσο πιο πολύ σκάλιζα τα πράγματα, τόσο πιο πολύ έβγαινε στην επιφάνεια η ουσία της διαφοράς, που δεν είναι άλλη από το ότι «φοβάται ο Γιάννης/Μεχμέτ το θεριό και το θεριό τον Γιάννη/Μεχμέτ».

Οι ελληνοτουρκικές σχέσεις έχουν περάσει πολλές φάσεις, θετικές & αρνητικές, έχουν χαθεί πολύτιμες ευκαιρίες επίλυσης των διμερών διαφορών όπως η περίοδος Μάρτιος 2002 – Φεβρουάριος 2004, αν με αληθινό σθένος είμαστε υπέρμαχοι της ειρήνης – της ειρηνικής επίλυσης των διεθνών διαφορών – της έννοιας του συμβιβασμού, τότε σήμερα πρέπει να αναφέρουμε σκληρές αλήθειες, να επιλύσουμε όλες τις διμερείς διαφορές στην βάση αμοιβαίων & κοινά επωφελών συμβιβασμών. Η πολιτική της ακινησίας & του στρουθοκαμηλισμού έχει κοστίσει ακριβά σε αμφότερες τις δύο χώρες.

Οι σκληρές αλήθειες που πρέπει να ειπωθούν είναι οι εξής:

  • Πρώτη σκληρή αλήθεια, δεν ευσταθεί το δόγμα της μίας και μόνης διαφοράς μεταξύ των δύο χωρών και αυτό δεν είναι υποχωρητικότητα στην Τουρκία αλλά σύνδεση με την κοινή λογική και την πραγματικότητα. Σε μία σχέση δύο κρατών ανά τον χρόνο αναδύονται πολλές διαφορές βασικές ή παρεπόμενες.
  • Δεύτερη λοιπόν σκληρή αλήθεια, το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης δεν δικαιολογεί το όλον των ελληνικών θέσεων ειδικά τα μαξιμαλιστικά στοιχεία. Είναι δε προφανές ότι και η Τουρκία έχει δικαιώματα.
  • Τρίτη σκληρή αλήθεια, η βέλτιστη οδός είναι οι αμοιβαίοι & κοινά επωφελείς συμβιβασμοί, όχι οι μονομερείς ενέργειες.

Η Ελλάδα οφείλει να επενδύσει σε μια θετική – οραματικού χαρακτήρα ατζέντα με την Τουρκία, μακριά από κούρσες εξοπλισμών. Και αυτή μπορεί να ενσαρκωθεί ως εξής.

Η χώρα μας πρέπει να υποστηρίξει όσον αφορά τις ευρωτουρκικές σχέσεις το όραμα για ένα Νέο Ελσίνκι, το οποίο θα έχει τα εξής χαρακτηριστικά:

  1. (Α):Προώθηση προετοιμασίας & σύγκληση Διάσκεψης Κορυφής ΕΕ – Τουρκίας με στόχο ένα πρώτο βήμα προετοιμασίας για Διάσκεψη όλων των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου.
  2. (Β):Προώθηση προετοιμασίας & σύγκληση Διάσκεψης όλων των χωρών της Ανατολικής Μεσογείου.
  3. Σκοπός των άνωθεν, η από κοινού μέσω διπλωματικών & δικαστικών εργαλείων Οριοθέτηση των Θαλασσίων Ζωνών.
  4. (Γ):Αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ & Τουρκίας.
  5. (Δ):Πλαίσιο κανόνων με στόχευση την απελευθέρωση του πλαισίου θεωρήσεων για την είσοδο πολιτών της Τουρκίας.
  6. (Ε):Μία νέα ρηξικέλευθη Συμφωνία ΕΕ & Τουρκίας για το Προσφυγικό & το Μεταναστευτικό Ζήτημα.
  7. (ΣΤ):Στήριξη της τουρκικής οικονομίας με κανόνες.
  8. (Ζ):Πρόσδεση της Τουρκίας στην Αμυντική Πολιτική της ΕΕ και ειδικότερα στην επονομαζόμενη PESCO (Permanent Structured Cooperation, Μόνιμη Διαρθρωμένη Συνεργασία).

Στις δε διμερείς σχέσεις της με την Τουρκία, η Ελλάδα μπορεί & πρέπει να προωθήσει τα παρακάτω, τα οποία κάλλιστα μπορεί να τα εντάξει ως υλικό μίας Ιστορικής Συμμαχικής Συνθήκης Συνεννόησης Συνεργασίας & Συνανάπτυξης που θα συνάψει με την γείτονα χώρα:

  1. Πρώτον, άμεσα πρέπει να υπάρξει πρωτοβουλία για ενεργοποίηση του Στρατιωτικού Μηχανισμού Αποκλιμάκωσης στο πλαίσιο του NATO, κάτι που θα αποκλιμακώσει την ένταση στο Αιγαίο μεταξύ των δύο χωρών.
  2. Δεύτερον, άμεσα να υπάρξει επανέναρξη των διερευνητικών επαφών σε πρώτο επίπεδο.
  3. Τρίτον, Κ. Μητσοτάκης & Ρ.Τ. Ερντοάν να ενεργοποιήσουν εκ νέου την λειτουργία του Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών, προκειμένου να ενδυναμωθούν οι διμερείς σχέσεις των δύο χωρών.
  4. Τέταρτον, άμεση εκκίνηση ουσιαστικού διαλόγου και μετέπειτα διαπραγματεύσεων σχετικά με όλες τις διμερείς διαφορές των δύο χωρών.
  5. Πέμπτον, όπου δεν επιτευχθεί συμφωνία μέσω της διπλωματικής οδού να γίνει χρήση της δικαστικής.
  6. Σχετικά με τις διαφορές στις τρεις θαλάσσιες ζώνες, Ελλάδα & Τουρκία/Τουρκία & Ελλάδα μπορούν να προβούν σε μία ρηξικέλευθη & θετική κίνηση, την από κοινού προσφυγή στο Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης για Οριοθέτηση Αιγιαλίτιδας Ζώνης – Υφαλοκρηπίδας & Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης. Πιθανότατα θα είναι μία πρωτοποριακή υπόθεση για τη Χάγη, θα είναι κάτι εξαιρετικά θετικό για τις δύο χώρες, διότι με μία προσφυγή θα επιλύσουν τρεις διαφορές μαζί.
  7. Έκτον, η Ελλάδα οφείλει να δείξει ότι δεν αποκλείει την Τουρκία από αυτά που της αναλογούν με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θαλάσσης.
  8. Έβδομον, η Ελλάδα να υποστηρίξει έμπρακτα την ιδέα για Διάσκεψη της Ανατολικής Μεσογείου, μία σημαίνουσα ιδέα για τα ζητήματα του Διεθνούς Δικαίου της Θαλάσσης.
  9. Όγδοο κατά σειρά σημείο, η Ελλάδα οφείλει να στηρίξει κατά ξεκάθαρο τρόπο στα του Κυπριακού Ζητήματος την μόνη βιώσιμη λύση αυτή περί μίας Διζωνικής Δικοινοτικής Ομοσπονδίας, όπου ισότιμες οι δύο κοινότητες θα ζήσουν ειρηνικά –αρμονικά με συνανάπτυξη.
  10. Ένατο, Ελλάδα & Τουρκία μπορούν & πρέπει να εμβαθύνουν τις διμερείς οικονομικές σχέσεις τους. Με αυτό τον τρόπο, θα έχουν ισχυρό κοινό συμφέρον για κοινή θετική πορεία.
  11. Δέκατο κατά σειρά σημείο, οφείλουμε να αναφέρουμε σκληρές αλήθειες γύρω από τα ελληνοτουρκικά ζητήματα, να ενημερωθούν όλοι/όλες.

Το μέλλον δεν βρίσκεται σε κυρώσεις, σε κούρσες εξοπλισμών αλλά στην ειρηνική – αρμονική – αμοιβαία & κοινά επωφελή συμβίωση. Ας σκεφτούμε έξω από τα τετριμμένα, ας ατενίσουμε το μέλλον με δημιουργικό τρόπο και τότε θα δούμε να διανοίγεται εμπρός μας μονοπάτι προόδου.

Advertisement

Η ιστορία διδάσκει και γυρίζοντας το ρολόι του χρόνου πίσω, το 1930 μόλις 8 χρόνια μετά τα γεγονότα της Μ. Ασίας οι Ελευθέριος Βενιζέλος & Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ/Μουσταφά Κεμάλ Ατατούρκ & Ελευθέριος Βενιζέλος σύνηψαν την 30η Οκτωβρίου 1930 το περίφημο Ελληνοτουρκικό Σύμφωνο Φιλίας, Ουδετερότητας, Συνδιαλλαγής & Διαιτησίας, το οποίο θα διάνοιγε την θετικότερη περίοδο διμερών σχέσεων των δύο χωρών μέχρι το 1954. Την 17η Ιουνίου του 1930 σε μία ιστορική συνεδρίαση της Βουλής των Ελλήνων ο Ελευθέριος Βενιζέλος θα αναφέρει μεταξύ άλλων τα παρακάτω:

  • «Έχομεν ακόμη, Τούρκοι και Έλληνες, υπέρτατον συμφέρον να γνωρίζουν εκείνοι οι οποίοι μπορεί να ευρεθούν μίαν ημέραν εις αντίθετον προς το έτερον των δύο Κρατών ότι δεν δύνανται να υπολογίσουν εις εκμετάλλευσιν της άλλοτε μεταξύ αυτών εχθρότητος. Τούτο είναι μέγα πολιτικόν συμφέρον και διά τα δύο Κράτη. Ευτυχώς οι ηγέται της σημερινής Τουρκίας έχουν σαφέστατην αντίληψιν ότι η παγίωσις της φιλίας των δύο Εθνών εξυπηρετεί άριστα τα συμφέροντα αμφότερων. Είμαι βέβαιος ότι την πεποίθησιν την οποίαν επί του σημείου τούτου έχομεν ημείς εδώ συμμερίζονται απολύτως και οι κυβερνήται της Τουρκίας. Και δια τούτο, κύριοι ζητώ από την Βουλήν την κύρωσιν του υποβαλλομένου νομοσχεδίου, την επιψήφισιν αυτού, δια του οποίου κυρούται η τελευταίως υπογραφείσα εν Αγκύρα σύμβασις. Ζητώ τούτο με την πεποίθησιν ότι η συμφωνία αυτή δεν αποτελεί το τέρμα των διαπραγματεύσεων με την Τουρκία αλλά αποτελεί, αντιθέτως, ως είπον προ ολίγου, την αρχήν μιας νέας ιστορικής περιόδου δια τας σχέσεις των δύο Κρατών και διά την εξασφάλισιν και ευημερίαν της Εγγύς Ανατολής».

Ελλάδα & Τουρκία/Τουρκία & Ελλάδα έχουν λαμπρό μέλλον μπροστά τους, αρκεί να ξεφύγουν από προδιαγεγραμμένες συνήθειες σκέψεις, να επιλέξουν την αποτύπωση σκληρών αληθειών, να προτάξουν τον στόχο αμοιβαίων και κοινά επωφελών συμβιβασμών, να δουν ότι η αρμονική συμβίωση θα έχει πολλαπλά οφέλη και για τις δύο χώρες.

Ως Ελλάδα, οφείλουμε να διαδραματίσουμε εκ νέου ενεργότερο ρόλο στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Οφείλουμε ως χώρα να εμβαθύνουμε τον βαθμό συμμετοχής μας στο Ευρωπαϊκό Εγχείρημα.

Οφείλουμε να προωθήσουμε κατά ξεκάθαρο τρόπο την χρήσιμη εμβάθυνση της Οικονομικής & Πολιτικής Ενοποίησης.

Η θέση της χώρας είναι κατά ξεκάθαρο τρόπο μέσα στην ΕΕ, μέσα στην Οικονομική & Νομισματική Ένωση. Θα ήταν ενδιαφέρον η χώρα μας να προωθήσει πρωτοβουλίες διαλόγου για την προοπτική Νέας Συνθήκης της ΕΕ που θα προωθεί τα άνωθεν.

Η Επέτειος των 200 χρόνων πρέπει να προβληματίσει, πρέπει να δημιουργήσει το έδαφος για οραματική ενατένιση του μέλλοντος.

Να ερωτηθούμε:

  • Τι Ελλάδα θέλουμε σε βάθος 10ετίας ακόμα και 15ετίας;
  • Θέλουμε μία χώρα πρότυπο Δυτικού – Ευρωπαϊκού Κράτους;
  • Θέλουμε μία χώρα ισχυρό κράτος-μέλος της ΕΕ;
  • Θέλουμε μία χώρα όπου θα υλοποιεί εμβληματικές μεταρρυθμίσεις & μεγαλόπνοα έργα;
  • Θέλουμε μία χώρα που θα βάλει στόχο σε βάθος χρόνου να καταστεί μέλος των G20;
  • Θέλουμε την Ελλάδα να σφυρηλατήσει μία νέα-θετική σχέση με την Τουρκία ιστορικά πρώτη στα χρονικά των διμερών σχέσεων των δύο κρατών;
  • Θέλουμε μία χώρα που θα διαδραματίζει σημαίνοντα ρόλο σε σειρά περιφερειακών & διεθνών οργανισμών;

Αν επιζητούμε όλα τα παραπάνω στο πλαίσιο συγγραφής μίας νέας σελίδας για την χώρα μας, ας αδράξουμε την ευκαιρία η Επέτειος των 200 χρόνων να καταστεί αφορμή γόνιμου προβληματισμού και οραματικού σχεδιασμού.

Πηγές-Βιβλιογραφία:

Συμπεράσματα της Προεδρίας (10η & 11η Δεκεμβρίου 1999) του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Ελσίνκι.

Berstein, S. & Milza P. (1997). Ιστορία της Ευρώπης 2: Η Ευρωπαϊκή Συμφωνία και η Ευρώπη των Εθνών 1815-1919. Κ. Λιβιεράτος (επιμ.). (Α.Κ. Δημητρακόπουλος, μεταφρ.). Αθήνα: Αλεξάνδρεια (το πρωτότυπο έργο εκδόθηκε 1992).

Zürcher, E. J. (2004). Σύγχρονη ιστορία της Τουρκίας. Αθήνα: Αλεξάνδρεια.

Ηρακλείδης, Α. (2007). Άσπονδοι Γείτονες: Ελλάδα και Τουρκία: Η διένεξη του Αιγαίου. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Ηρακλείδης, Α. (2011). Ανάλυση και επίλυση συγκρούσεων: μία εισαγωγή. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Ιωακειμίδης, Π. (2020, Σεπτέμβριος, 02). Ανάλυση : Έφτασε η ώρα για ένα νέο «Ελσίνκι»; Το Βήμα. Ανακτήθηκε 4 Δεκεμβρίου 2020 από https://www.tovima.gr/2020/09/02/opinions/ilthe-i-ora-gia-ena-neo-elsinki/.

Ιωάννου, Κρ. & Στρατή, Α. (2013). Δίκαιο της Θάλασσας. (4η εκδ.). Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη.

Παπαγεωργίου, Στ. (2005). Από το Γένος στο Έθνος: Η Θεμελίωση του Ελληνικού Κράτους 1821-1862. Αθήνα: Παπαζήση.

Ρούκουνας, Ε. (2015). Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο. (2η εκδ.). Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη.

Σβολόπουλος, Κ. (2008). Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική: 1900-1945. (Τόμος Α΄). (15η εκδ.). Αθήνα: Εστία.

Σισιλιάνος, Λ.-Α. & Παζαρτζή, Φ. & Κυριακόπουλος, Γ. & Γιόκαρης, Α. & Γαβουνέλη, Μ. (2012). Δημόσιο Διεθνές Δίκαιο: Κείμενα & Πρακτική. Αθήνα: Νομική Βιβλιοθήκη.

Τούντα – Φεργάδη, Α. (2005). Θέματα Ελληνικής Διπλωματικής Ιστορίας: 1912-1941. Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Φερύ, Ζ. – Μ. (2006). Το Ζήτημα του Ευρωπαϊκού Κράτους. (Ν. Ζαρταμόπουλος μεταφρ.). Αθήνα: Παπαζήση. (το πρωτότυπο έργο εκδόθηκε 2000).

Χριστοδουλίδης, Θ. (2004). Διπλωματική Ιστορία Τριών Αιώνων τόμος δεύτερος: Από τη Βιέννη στις Βερσαλλίες 1815 – 1919. (4η εκδ.). Αθήνα: Ι. Σιδέρης.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Ο ΕΛΤΑ, ΤΟ PSI, ΚΑΙ ΜΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΟΛΟΦΟΝΙΑ - Του Ν. Παπανικολάου

*Του Νίκου Παπανικολάου Την Τετάρτη 2 Δεκεμβρίου 2020 κυρώθηκε απο την Βουλή με τροπολογία-προσθήκη -της τελευταίας στιγμής- στο νομοσχέδιο “ περιστολή του λαθρεμπορίου-κύρωση του πρωτοκόλλου για την εξάλειψη του παράνομου εμπορίου καπνού, διατάξεις περι κοινωφελών περιουσιών και σχολαζουσών κληρονομιών, διατάξεις για τα τέλη κυκλοφορίας και τα τέλη ταξινόμησης, κίνητρα για […]

Κάνε εγγραφή