Η Ρεβάνς του Κοινωνικού Κράτους

Νίκος Αλατάς

Αν ένα γεγονός διαδραμάτισε καθοριστική επίδραση στην αντιμετώπιση των κρίσεων εξωτερικού χρέους της δεκαετίας του 1980 και στην αλλαγή των ρόλων του Ταμείου και της Τράπεζας, αυτό ήταν η αναβίωση το ορθόδοξου φιλελευθερισμού και η δημιουργία της Washington Consensus με αφορμή την εκλογή των Margaret Thatcher & Ronald Reagan στα τέλη της δεκαετίας του 1970 και στην αρχή της δεκαετίας του 1980.

Στις 3 Μαΐου του 1979 στο Ηνωμένο Βασίλειο της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας η Margaret Thatcher θα γινόταν με μεγάλη πλειοψηφία η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός της χώρας και η πρώτη γυναίκα πρωθυπουργός κράτους της Δυτικής Δημοκρατίας. Η εκλογή της Margaret Thatcher ήταν αδιαμφισβήτητα μια επαναστατική εξέλιξη. Κατά την περίοδο όπου ήταν αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης θα υιοθετούσε  την επονομαζόμενη μονεταριστική πολιτική,  μια ριζοσπαστική οικονομική ατζέντα όπου θα την ερμήνευε με όρους οικονομίας του νοικοκυριού και υποστήριζε ότι το κράτος θα πρέπει να διαβιεί με τα μέσα που έχει και να πληρώνει μόνο ότι μπορεί, παράλληλα ενθέρμως υποστήριζε την ιδιωτική πρωτοβουλία.

Λίγο αργότερα στις ΗΠΑ θα συντελούνταν μια πραγματική «συντηρητική επανάσταση» (conservative revolution). Την 4η Νοεμβρίου του 1980 ο Ronald Reagan θα διάγει έναν πραγματικό θρίαμβο έναντι του δημοκρατικού υποψηφίου, θα επικρατήσει με 489 εκλέκτορες στο εκλεκτορικό κολλέγιο και με 49.901.812 ψήφους. Ο Ronald Reagan θα προωθήσει την μείωση φόρων (π.χ. μείωση του φόρου εισοδήματος), την απορρύθμιση και σημαντικές μεταρρυθμίσεις στον τομέα της κεφαλαιαγοράς.

Ο συνδυασμός του γεγονότος ότι η Margaret Thatcher έδωσε νέα πνοή στις συντηρητικές δυνάμεις με την «συντηρητική επανάσταση» του Ronald Reagan στις ΗΠΑ θα δώσει την αφορμή στο  ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα να επιτεθούν με πρωτοφανή σφοδρότητα στις πολιτικές (βλέπε Κοινωνικό Κράτος) που είχαν ισχυρό βραχίονα εφαρμογής τους τον ισχυρό παρεμβατισμό του κράτους.

Οι δύο Διεθνείς Οργανισμοί θα δώσουν ισχυρή την υποστήριξη τους στην επονομαζόμενη «Συναίνεση της Ουάσινγκτον» (Washington Consensus). Σύμφωνα με τον Cohn (2009) το Ταμείο και η Τράπεζα θα ενσάρκωναν την «Συναίνεση της Ουάσινγκτον» στις κρίσεις εξωτερικού χρέους με συγκεκριμένες απαιτήσεις στη βοήθεια, την οποία οι χώρες που θα ζητούσαν λόγω προβλήματος στο πεδίο του χρέους. Αυτές οι απαιτήσεις είχαν σχέση με την προώθηση ιδιωτικοποιήσεων, την απομείωση του ρόλου του κράτους, την προώθηση απορρύθμισης σε τομείς όπως ο εργασιακός – ο χρηματοπιστωτικός και εν τέλει θα προωθούσαν ένα φιλελεύθερο πνεύμα όσον αφορά τον εμπορικό και επενδυτικό τομέα τους.

Το δόγμα λοιπόν του ακραίου οικονομικού φιλελευθερισμού & μονεταρισμού (όχι του νεοφιλελευθερισμού όπως πολλοί/πολλές αναφέρονται λανθασμένα) που ενδυναμώθηκε με πρωτοφανή δυναμική τόσο από την εκλογή των Thatcher & Reagan όσο και από την αλλαγή των ρόλων του Ταμείου και της Τράπεζας την περίοδο των κρίσεων χρέους του 1980, αναδύθηκε την δεκαετία του 1980, κυριάρχησε έκτοτε για πολλά χρόνια με θετικές αλλά ταυτόχρονα με σοβαρές και πολύ μεγάλες αρνητικές συνέπειες. Πολιτικοί και Κυβερνήσεις από την οικογένεια της Αριστεράς ΄΄υποτάχθηκαν΄΄ στο συγκεκριμένο δόγμα με ολέθρια αποτελέσματα για τον προοδευτικό κόσμο αλλά κυρίως για τις ίδιες τις κοινωνίες.

Η περίοδος από το ξέσπασμα της παγκόσμιας χρηματοπιστωτικής κρίσης το 2007, η ΄΄μεταπήδηση΄΄ της από τις ΗΠΑ στην Ευρώπη και η μετέπειτα μετεξέλιξη της σε πολλαπλές κρίσεις, θα αποδείξει ότι η αντιμετώπιση με βάση το δόγμα του ακραίου οικονομικού φιλελευθερισμού & μονεταρισμού δεν έφερε και δεν φέρνει τα δέοντα αποτελέσματα. Η σύγκριση της πολιτικής του πρώην Προέδρου Ομπάμα στις ΗΠΑ και της πολιτικής που επέβαλλε η ηγέτιδα δύναμη της ΕΕ Γερμανία είναι κατατοπιστική για την αποτυχία του δόγματος.

Ωστόσο, μία νέα πρωτοφανής κρίση αυτή της πανδημίας του COVID-19 για τα δεδομένα της ανθρωπότητας έρχεται ν’ αναδείξει για μία ακόμη φορά όμως με ξεκάθαρο τρόπο την αποτυχία του ακραίου οικονομικού φιλελευθερισμού & μονεταρισμού από την μία πλευρά, την ίδια στιγμή την θετική και εξόχως σημαντική επιτυχία ενός ισχυρού Κοινωνικού Κράτους από την άλλη πλευρά.

Αυτή τη στιγμή που όλος ο κόσμος μαστίζεται από τον COVID-19 μεταξύ άλλων ένα πράγμα γίνεται αντιληπτό, ότι τα Εθνικά Συστήματα Υγείας Δημοσίου Χαρακτήρα διαδραματίζουν ζωτικής σημασίας ρόλο σε αυτή την μεγάλη μάχη. Το ιατρικό & νοσηλευτικό προσωπικό ενσαρκώνουν τους καλύτερους ΄΄μαχητές΄΄, το ευχαριστώ είναι ένας μικρός φόρος τιμής προς αυτούς, που μας αποδεικνύουν μέρα τη μέρα πόσο σημαντικό είναι ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας Δημοσίου Χαρακτήρα.

Σήμερα βλέπουμε ότι το Κοινωνικό Κράτος ΄΄παίρνει΄΄ την ρεβάνς του έναντι των πολιτικών ακραίας λιτότητας που ενσαρκώνονται μέσα από το δόγμα του ακραίου οικονομικού φιλελευθερισμού και μονεταρισμού.

Advertisement

Ενδεικτικά στην χώρα μας, αυτές τις κρίσιμες ώρες όλοι και όλες αντιλαμβάνονται το ποσό σημαντικό είναι το Δημόσιο Εθνικό Σύστημα Υγείας μας.

Ένα Εθνικό Σύστημα Υγείας που έλαβε ΄΄σάρκα & οστά΄΄ με την προσπάθεια τριών Μεγάλων Πολιτικών του Αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου, του Αείμνηστου Γεώργιου Γεννηματά και του ζώντα Παρασκευά Αυγερινού. Υπό την σκέπη του Ανδρέα Παπανδρέου ο Παρασκευάς Αυγερινός με τους συνεργάτες του ήταν αυτός που έθεσε το σχέδιο του ΕΣΥ μας. Την σκυτάλη ανέλαβε ο Γεώργιος Γεννηματάς, ο οποίος με τις τολμηρές και αποτελεσματικές τομές του κατέστη ο στυλοβάτης του συστήματος και χαρακτηρίζεται ως ο ΄΄πατέρας΄΄ του ΕΣΥ. Ο Αείμνηστος Γεώργιος Γεννηματάς πάντα τοποθετούσε τον Άνθρωπο στο κέντρο των πολιτικών, οι πράξεις του το αποδεικνύουν στο μέγιστο βαθμό.

Αρκετά χρόνια αργότερα, μέσα σε δύσκολες συνάμα σημαντικές στιγμές ο Αλέξης Τσίπρας ως Πρωθυπουργός της χώρας από τον Ιανουάριο του 2015 μέχρι τον Ιούλιο του 2019 είναι αυτό που μεταξύ άλλων:

  1. Έβγαλε την χώρα από την Τρίτη δανειακή σύμβαση και το τρίτο πρόγραμμα διαρθρωτικής προσαρμογής.
  2. Δημιούργησε μαζί με τους Ευρωπαίους Εταίρους μαξιλάρι ρευστότητας για την χώρα.
  3. Εφήρμοσε σειρά θετικών μεταρρυθμίσεων και μέτρων σταδιακής  “θεραπείας” των “πληγών” της περιόδου 2010-2019.
  4. Έκανε την χώρα να ακτινοβολεί εκ νέου με θετικό πρόσημο σε ολόκληρη την διεθνή κοινότητα και όχι μόνο την Ευρωπαϊκή Οικογένεια με το Ιστορικών Προδιαγραφών Επίτευγμα της Συνθήκης των Πρεσπών μαζί πάντα με τον Ζ. Ζάεφ και τους Ν. Κοτζιά και Ν. Ντιμιτρόφ.

Τα παραπάνω επιτεύγματα και κυρίως τα σχετιζόμενα με την οικονομία θα τον βοηθήσουν να ΄΄κρατήσει όρθιο΄΄ και να ενδυναμώσει σ’ ένα σημαίνοντα βαθμό το Εθνικό Σύστημα Υγείας μας μαζί με δύο Ανθρώπους δύο Πολιτικούς που έδωσαν την ψυχή τους για την επιτέλεση του έργου τους στο Υπουργείο Υγείας και δεν είναι άλλοι από τον Ανδρέα Ξανθό & τον Παύλο Πολάκη.

Η αποτυχία του δόγματος του ακραίου οικονομικού φιλελευθερισμού & μονεταρισμού είναι δεδομένη, το Κοινωνικό Κράτος με την κρίση του αφορμή την κρίση του COVID-19 διαφαίνεται ότι λαμβάνει την ρεβάνς.

Την επαύριο της αποτελεσματικής αντιμετώπισης του COVID-19 είναι ύψιστο χρέος των Προοδευτικών Δυνάμεων να παρατάξουν με ρεαλισμό και δυναμισμό, οραματισμό ένα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο, που θα φέρνει εκ νέου στο κέντρο των πολιτικών τον Άνθρωπο, που θα ενδυναμώνει με πρωτόγνωρο τρόπο το Κοινωνικό Κράτος στις πολλαπλές εκφάνσεις του.

Ο κόσμος χρειάζεται κάτι καινούργιο, κάτι μακριά από τις πολιτικές υποβάθμισης της ζωής των ανθρώπων σε πολλαπλά επίπεδα, χρειαζόμαστε την ΄΄αναγέννηση΄΄ των Προοδευτικών Δυνάμεων, την ΄΄αναγέννηση΄΄ των Προοδευτικών Πολιτικών.

Υ.Γ. Υλικό του παρόντος άρθρου έχει την πηγή του στην Πτυχιακή Εργασία του γράφοντος με τίτλο ΄΄ΔΙΕΘΝΕΣ ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΟ ΤΑΜΕΙΟ &  ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΤΡΑΠΕΖΑ: Οι ρόλοι, η σχέση και η δεκαετία του 1980΄΄.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Πολιτική και Τηλεόραση

της Μαρίας Σκαμπαρδώνη Η επιρροή της τηλεόρασης στη διαμόρφωση πολιτικής γνώμης , στην καθιέρωση προτύπων και ινδαλμάτων, στον τρόπο ζωής που επιβάλλει την καθιστά εκτός από ένα μέσο ψυχαγωγίας και ένα μέσο τρομερής χειραγώγησης και μαζοποίησης , που προτιμά πολλές φορές το φθηνό ψέμα , αδιαφορώντας για την αλήθεια. Η […]

Κάνε εγγραφή