Μια ματιά στο παρελθόν, στην παρούσα κατάσταση και το μέλλον των σχέσεων του Δυτικού Κόσμου & του Ιράν σε συνάρτηση με την Συμφωνία του 2015: οι σχέσεις της Ελλάδας και του Ιράν

Τον Ιούλιο του 2015 ανάμεσα σε έξι χώρες (ΗΠΑ-Ρωσία-Γαλλία-Κίνα-Ηνωμένο Βασίλειο-Γερμανία) και το Ιράν θα υπογραφεί μια ιστορικών προδιαγραφών Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης. Διθυραμβικά τα σχόλια της εποχής, «οδικό χάρτη» είχε χαρακτηρίσει την Συμφωνία η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενέργειας (IAEA).

Τα βασικά σημεία της Συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης ήταν τα εξής:

  • Περιορισμός του εμπλουτισμού ουρανίου: «Κύριος στόχος είναι η εφαρμογή αυστηρών περιορισμών ώστε να διασφαλισθεί ότι το «Breakout», ο χρόνος που χρειάζεται για τον εμπλουτισμό ουρανίου με σκοπό την κατασκευή ατομικού όπλου, θα είναι τουλάχιστον ένα έτος επί μία δεκαετία».
  • Περιορισμός παραγωγής πλουτωνίου: «Η συμφωνία προβλέπει ότι ο αντιδραστήρας βαρέος ύδατος του Αράκ θα τροποποιηθεί ώστε να μην έχει την ικανότητα παραγωγής πυρηνικού καυσίμου για στρατιωτικούς σκοπούς».
  • Ενίσχυση των επιθεωρήσεων: «Εφαρμογή καθεστώτος ενισχυμένων επιθεωρήσεων κατά τη διάρκεια ισχύος της συμφωνίας, αλλά και μετά από αυτή για ορισμένες δραστηριότητες. Η Διεθνής Υπηρεσία Ατομικής Ενεργείας θα μπορεί να επαληθεύει μέσω των επιθεωρήσεων τη λειτουργία των ιρανικών συσκευών φυγοκέντρησης για περίοδο είκοσι ετών και της παραγωγής συμπυκνωμένου ουρανίου (yellow cake) για περίοδο είκοσι πέντε ετών. Η Τεχεράνη δεσμεύεται να εφαρμόσει και να επικυρώσει το συμπληρωματικό πρωτόκολλο της IAEA που επιτρέπει τις εις βάθος επιθεωρήσεις».
  • Άρση των κυρώσεων: «Οι κυρώσεις που έχουν επιβληθεί από τις ΗΠΑ και την Ευρωπαϊκή Ενωση στον χρηματοπιστωτικό τομέα και στους τομείς της ενέργειας και των μεταφορών θα αρθούν με την εφαρμογή από το Ιράν της συμφωνίας μετά την περί αυτού επαλήθευση της IAEA (αρχές 2016). Η ίδια διαδικασία θα ακολουθηθεί για την άρση των κυρώσεων του ΟΗΕ».
  • Εμπάργκο επί των όπλων-πυραυλικό πρόγραμμα: «Οι κυρώσεις που αφορούν το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων και την προμήθεια επιθετικών οπλικών συστημάτων διατηρούνται. Η απαγόρευση μεταφοράς ευαίσθητων υλικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν στο ιρανικό βαλλιστικό πρόγραμμα παραμένει σε ισχύ για οκτώ χρόνια, εκτός της περίπτωσης που το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ θα δώσει συγκεκριμένη άδεια. Οι πρώτες αντιδράσεις από το Ισραήλ ήρθαν πριν την επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας, με τον Νετανιάχου να την χαρακτηρίζει «μεγάλο λάθος ιστορικών διαστάσεων». Συμφωνία με το Ιράν, είπε την Τρίτη, θα επιτρέψει στην Τεχεράνη «να συνεχίσει την επιθετική της στάση και να τρομοκρατεί την περιοχή».

Την Συμφωνία είχε ενθέρμως χαιρετίσει ο τότε Πρόεδρος των ΗΠΑ B. Obama, λίγες χώρες είχαν αντιδράσει με αρνητικό τρόπο εξ αυτών ήταν το Ισραήλ και η Σαουδική Αραβία.

Τον Νοέμβριο του 2016 στις ΗΠΑ θα διεξάγονταν Προεδρικές Εκλογές τις οποίες θα κέρδιζε ο υποψήφιος των Ρεπουμπλικάνων Donald Trump έναντι της υποψήφιας των Δημοκρατικών Hillary Clinton.

Πολλάκις στην προεκλογική εκστρατεία μέχρι την νίκη του ο Πρόεδρος Trump είχε καταφερθεί αρνητικά για την εν λόγω Συμφωνία με χαρακτηρισμούς του τύπου «ελαττωματική», «μεγάλη ντροπή». Στις 08 του Μάη του 2018 και παρά τις εκκλήσεις περί του αντιθέτου από την διεθνή κοινότητα και ειδικότερα από τις υπόλοιπες χώρες της Συμφωνίας οι ΗΠΑ δια του Προέδρου τους ανακοινώνουν την αποχώρηση τους.

Με την αποχώρηση τους οι ΗΠΑ θα επιβάλλουν εξόχως αυστηρές κυρώσεις στο Ιράν. Το οποίο με τη σειρά του θα απαντήσει με μερική αθέτηση δεσμεύσεων, προκειμένου να διαμαρτυρηθεί με αυτό τον τρόπο έναντι της πολιτικής των ΗΠΑ. Σε αυτό το σημείο ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ) και ο Διεθνής Οργανισμός Ατομικής Ενέργειας θα ισχυριστούν ότι το Ιράν αυξάνει το απόθεμα εμπλουτισμού ουρανίου παραβιάζοντας έτσι όρο της Συμφωνίας του 2015.

Από την άλλη πλευρά οι Ευρωπαίοι υποστηρίζουν με ένθερμο τρόπο την ακεραιότητα της Συμφωνίας του 2015.

Την προηγούμενη βδομάδα στην Σύνοδο των G-7 στην Μπιαρίτζ της Γαλλίας θα αναδειχθεί η διαίρεση των Ηγετών του Δυτικού Κόσμου στο ζήτημα της Ρωσίας και σαφέστατα στο ζήτημα του Ιράν. Την ίδια στιγμή σε μια κίνηση ΄΄έκπληξη΄΄ ο Υπουργός Εξωτερικών του Ιράν Mohammad Javad Zarif θα προσέλθει στην Μπιαρίτζ  για συνομιλίες με τον Γάλλο ομόλογο του Jean-Yves Le Drian. Το Ιράν δια του Υπουργού Εξωτερικών δηλώνει σε συνεχή ρυθμό, ότι δεν επιθυμεί μια αύξηση των εντάσεων, την ίδια ώρα υποστηρίζει ότι «όλες οι χώρες θα πρέπει να μπορούν να χαίρουν των δικαιωμάτων τους βάσει του διεθνούς δικαίου». Ο δε Πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ροχανί έχει δηλώσει ότι πριν αρθούν οι κυρώσεις έναντι της χώρας του δεν πρόκειται να συνομιλήσει με την Ουάσιγκτον.

Παρά το γεγονός ότι ο κόσμος μας πια χαρακτηρίζεται περισσότερο από μια αύξηση των εστιών έντασης όπως για παράδειγμα στο πεδίο του διεθνούς εμπορίου, η Συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν πρέπει να προστατευθεί πάση θυσία. Η Ευρωπαϊκή Ένωση με ενιαία φωνή και όχι το κάθε κράτος-μέλος ξεχωριστά οφείλει να στηρίξει όσο το δυνατόν περισσότερο την προοπτική της Συμφωνίας, να φέρει στο ΄΄τραπέζι΄΄ των συνομιλιών τις ΗΠΑ και το Ιράν.

Τον Φεβρουάριο του 2016 ο τότε Πρωθυπουργός της Ελλάδας Α. Τσίπρας θα ταξιδέψει και θα επισκεφθεί την Τεχεράνη. Με μια πολυπληθή αντιπροσωπεία ο Α. Τσίπρας στο πλαίσιο άσκησης μιας Πολυδιάστατης & Ενεργητικής Εξωτερικής Πολιτικής θα επιδιώξει την εμβάθυνση των διμερών σχέσεων με το Ιράν αλλά πέρα από αυτό μαζί με το Ιράν θα επιδιώξουν να αποτελέσουν παράγοντες σταθερότητας σε μια κρίσιμη περιοχή του πλανήτη μας.

Τον τότε Πρωθυπουργό συνόδευαν από πλευράς κυβέρνησης τα εξής πρόσωπα:

  1. Ο τότε υπουργός Εξωτερικών Νίκος Κοτζιάς.
  2. Ο τότε υπουργός Οικονομίας, Ανάπτυξης και Τουρισμού Γιώργος Σταθάκης.
  3. Ο τότε υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Πάνος Σκουρλέτης.
  4. Ο τότε υφυπουργός Εξωτερικών Δημήτρης Μάρδας.
  5. Ο τότε Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Αναπτυξιακής Συνεργασίας του Υπουργείου Εξωτερικών Γιώργος Τσίπρας.

Από πλευράς ελληνικών επιχειρήσεων θα συνοδεύσουν τον τότε Πρωθυπουργό οι εξής: Aegean Airlines, Alpha Grissin, ΔΕΠΑ, Ελλάκτωρ, Encode, Γαία Επιχειρείν, George Moundreas & Company, Aialma, ΕΛΠΕ, Ασπροφος, Intrakat, Prisma Domi, Intrasoft International, Mediterra Mastiha Shop, Metron Logistics, Medtainer, Όμιλος Μυτιληναίου, ΜΕΤΚΑ, Μ&Μ Gas, Nanophos, Norma Hellas, Τράπεζα Πειραιώς, Profile Software, Salfo & Associates, Seasoft, Singular Logic, PCS, ΤΕΡΝΑ, Ένωση Ελλήνων Εφοπλιστών, Uni Pharma, Βιοχάλκο και Σωληνουργεία Κορίνθου.

Advertisement

Σημαντικό είναι ότι τον Ιανουάριο του 2018 τα ΕΛΠΕ είχαν κλείσει την πρώτη εμπορική συμφωνία με το Ιράν αφότου είχε γίνει άρση των κυρώσεων σχετικά με την προμήθεια αργού πετρελαίου.

Ο τότε Πρωθυπουργός Α. Τσίπρας είχε συναντήσεις τόσο με τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεί όσο και με τον Πρόεδρο της χώρας τον Χασάν Ροχανί και την ίδια στιγμή θα δηλώσει και θα υποστηρίξει ότι η Ελλάδα «μπορεί να διαδραματίσει το ρόλο της «γέφυρας» ανάμεσα στην Ευρώπη και το Ιράν για την ανάπτυξη των οικονομικών, εμπορικών, ενεργειακών, τεχνολογικών σχέσεων».

Ενδιαφέροντα εκείνη την εποχή ήταν τα λεγόμενα από συνέντευξη του τότε Διοικητή της Κεντρικής Τραπέζης του Ιράν Βαλιολάχ Σεΐφ (Valiollah Seif). Μεταξύ άλλων στην συνέντευξη του θα δηλώσει τα εξής:

  • «Η επίσκεψη του Έλληνα πρωθυπουργού στην Τεχεράνη αποτέλεσε ένα ορόσημο για τις διμερείς μας σχέσεις».
  • «…η ελληνική κυβέρνηση καταβάλλει μεγάλες προσπάθειες για την υπέρβαση των σημερινών προβλημάτων και ταυτόχρονα την ενίσχυση της ευημερίας της κοινωνίας. Καταβάλλει προσπάθειες για την προσέλκυση ξένων επενδύσεων. Ενέργειες που θα συμβάλλουν στην οικονομική ανάπτυξη, τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, και καταπολέμηση της ανεργίας. Τώρα με τη συνέχιση αυτών των πρωτοβουλιών μπορούμε να προβλέψουμε ένα θετικό μέλλον για την ελληνική οικονομία».

Ο Διοικητής της Κεντρικής Τραπέζης αναφέρει ότι συζητήθηκαν ζητήματα τραπεζικής και ενεργειακής πολιτικής, όσον αφορά την ενέργεια υπήρξε επικέντρωση στην διύλιση πετρελαίου και στο φυσικό αέριο, στα δύο ζητήματα συζητούντο δύο συγκεκριμένες προτάσεις, στα ζητήματα της τραπεζικής συζητείτο η προώθηση στενότερης συνεργασίας των πιστωτικών ιδρυμάτων και η δημιουργία εκατέρωθεν “corresponding banks“.

Την ώρα λοιπόν που η χώρα μας δημιουργούσε ένα νέο περιβάλλον με το Ιράν στις διμερείς τους σχέσεις, τον Νοέμβριο του 2016 θα αναδειχθεί Πρόεδρος των ΗΠΑ ένας πολέμιος της Συμφωνίας του 2015. Τον Μάη του 2018 παρά το γεγονός ότι ο Πρόεδρος Trump ανακοίνωσε την αποχώρηση των ΗΠΑ από την Συμφωνία και την επιβολή νέων κυρώσεων, για την Κίνα, την Ταϊβάν, την Ινδία, την Ιταλία, την Τουρκία, την Ιαπωνία, τη Νότια Κορέα και την Ελλάδα θα προβλέπονταν εξαιρέσεις για ένα διάστημα 180 ημερών. Αυτό η προθεσμία έχει παρέλθει και επιπλέον τον Ιούλιο και τον Αύγουστο θα δημιουργηθεί μια σημαντική κρίση με ένα ιρανικό τάνκερ, όπου παραδόξως εξαιτίας της διαδρομής του και η Αθήνα θα βρεθεί μπροστά σε ένα κορυφαίας σημασίας δίλημμα.

Καταρχάς, τον Ιουλίο (2019) το συγκεκριμένο ιρανικό τάνκερ συνελήφθη από βρετανικές αρχές στο Γιβραλτάρ με την κατηγορία περί παραβίασης των κυρώσεων σε βάρος της Συρίας.

Στην συνέχεια θα αφεθεί ελεύθερο, ωστόσο θα συνοδεύεται από την απειλή των αμερικανικών αρχών, ότι οιαδήποτε περίπτωση παροχής υπηρεσιών ελλιμενισμού θα είχε ισοδύναμο αποτέλεσμα την παραβίαση των αμερικανικών κυρώσεων έναντι του Ιράν. Και τότε θα εμφανιστεί η πληροφορία χωρίς επιβεβαίωση ότι το συγκεκριμένο τάνκερ θα περάσει από την Καλαμάτα. Ακριβώς εκείνη τη στιγμή οι ΗΠΑ θα κάνουν γνωστή στην ελληνική κυβέρνηση δια προειδοποιήσεως από το US Department of State την τοποθέτηση τους επί του ζητήματος.

 Από την μια πλευρά οι ΗΠΑ επιζητούν την συμπόρευση των ευρωπαϊκών δυνάμεων στους σκοπούς τους σε σχέση με την πολιτική τους (συνέχιση επιβολής των κυρώσεων & κλιμάκωση της σύγκρουσης)  έναντι του Ιράν, από την άλλη πλευρά αν η Αθήνα ακολουθήσει την συγκεκριμένη αμερικανική πολιτική, π.χ. αρνηθεί τον ελλιμενισμό του δεξαμενόπλοιου Grace 1, το οποίο μετά την αποδέσμευση του από τις βρετανικές αρχές έλαβε την ονομασία Adrian Darya 1, τότε επισείει τον κίνδυνο τα ελληνόκτητα πλοία να έρθουν αντιμέτωπα με πιθανά αντίποινα από το Ιράν σχετικά με την ναυσιπλοΐα στον Περσικό Κόλπο.  

Σε δίλημμα λοιπόν η Αθήνα για πιθανό ελλιμενισμό του συγκεκριμένου τάνκερ, σε σύγκρουση ο Δυτικός Κόσμος μεταξύ του λόγω της θέσης των ΗΠΑ, στην πραγματικότητα όμως δεν θα έπρεπε να έχει τεθεί κανένα δίλημμα.

Η Συμφωνία του 2015 αποτελεί μια σημαντική & θετικού περιεχομένου συμφωνία, η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει και μαζί της και η Ελλάδα να στηρίξει την ακεραιότητα και την συνέχιση της εφαρμογής της. Η λύση είναι η προσέγγιση του Ιράν με τον Δυτικό Κόσμο, η ειρηνική και αμοιβαία επωφελής συνύπαρξη, σαφέστατα όχι η απομόνωση της χώρας και η συνέχιση των κυρώσεων έναντι αυτής. Το μέλλον μπορεί να προδιαγράφεται ολίγον απαισιόδοξο, χαρακτηριζόμενο από κινδύνους αλλά αυτό με θετική και δυναμική θέληση μπορεί να αλλάξει.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Ενήλικοι στην Αίθουσα: Αφιέρωμα της Εναλλακτικής στην Διαπραγμάτευση του 2015 (Μέρος 2ο)

Εν όψει της πολυαναμενόμενης ταινίας του Κώστα Γαβρά για το 2015, βασισμένη στο βιβλίο του Γιάνη Βαρουφάκη, Ανίκητοι Ηττημένοι, η Εναλλακτική κάνει αφιέρωμα στην Διαπραγμάτευση του πρώτου εξαμήνου του 2015… Για τον Γιάνη Βαρουφάκη[1] η συνεδρίαση του Eurogroup της 20ης Φεβρουαρίου ήταν η ευκολότερη όλων στις οποίες είχε συμμετάσχει. Πολύ […]

Κάνε εγγραφή