Τέλος τα ημίμετρα, ώρα για εκ βάθρων Ρηξικέλευθη Μεταρρύθμιση του Εκπαιδευτικού Συστήματος

Νίκος Αλατάς

Την στιγμή που γράφεται το παρόν άρθρο για μια ακόμη φορά στην Βουλή συζητείται και πρόκειται να ψηφιστεί από την νυν κυβέρνηση του Κ. Μητσοτάκη ένα νέο εκπαιδευτικό νομοσχέδιο, που έρχεται να επιφέρει και αυτό αλλαγές υπό τον χαρακτήρα του ημίμετρου και μάλιστα αρνητικού περιεχομένου βλέπε επαναφορά διαγωγής στα σχολεία.

Και η νυν Υπουργός Ν. Κεραμέως δεν επιζητεί μια αληθινή αλλαγή, μια αλλαγή που θα πάει ένα μεγάλο & ουσιαστικό βήμα προς τα εμπρός την Παιδεία στην Ελλάδα. Δεν είναι η μόνη βεβαίως, διότι εδώ και πολλά χρόνια όλοι οι Υπουργοί Παιδείας δυστυχώς εφαρμόζουν μικρής εμβέλειας μεταρρυθμίσεις θετικού ή αρνητικού χαρακτήρα.

Μεγάλη Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση η χώρα έχει να δει από την εποχή του Γεωργίου Παπανδρέου το έτος 1964 (Νομοθετικό Διάταγμα 4379/1964). Η Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση του Γέρου της Δημοκρατίας είχε τα εξής χαρακτηριστικά:

  • Επέκταση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης σε εννιά χρόνια.
  • Καθιέρωση της δωρεάν παιδείας σε συνδυασμό με την εκπαιδευτική αντιμετώπιση του γλωσσικού ζητήματος υπέρ της δημοτικής.
  • Σύσταση του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου ως οργάνου εκπόνησης της εκπαιδευτικής πολιτικής.

Ωστόσο, η μεταρρύθμιση του Γεωργίου Παπανδρέου και αυτή είχε κατά τον Χάρη Μελετιάδη (καθηγητής στο Τμήμα Κοινωνιολογίας του Παντείου Πανεπιστημίου) αρνητικά στοιχεία και αυτά ήταν τα εξής:

  • Ένα μη διαφανές στοιχείο: διαίρεση της μέσης εκπαίδευσης σε δύο κύκλους.
  • Ένα συντηρητικό στοιχείο: ουσιαστική εγκατάλειψη της προοπτικής διαμόρφωσης ενός στιβαρού δικτύου τεχνικής και επαγγελματικής εκπαίδευσης.

Το σύστημα εκπαίδευσης στην χώρα μας πάσχει και αυτό είναι αδιαμφισβήτητο συνάμα ‘‘ηλίου φαεινότερο’’. Θα αναρωτηθεί κάποιος/κάποια και ποια είναι αυτά τα προβλήματα. Πολλά και διάφορα σε πολλαπλά επίπεδα, σε γενικό επίπεδο μπορούν να αναφερθούν τα παρακάτω:

  • Ενίσχυση της παραπαιδείας.
  • Προαγωγή λανθασμένων μεθόδων εκπαίδευσης.
  • Χρήση ξεπερασμένων μεθόδων διδασκαλίας.
  • Κυριαρχία της χρησιμοθηρικής αντίληψης για τη γνώση.
  • Έλλειψη ευκαιριών έκφρασης καλλιτεχνικών ενδιαφερόντων των μαθητών/τριών.
  • Απαιτητικό πρόγραμμα για τους μαθητές που προκαλεί πίεση και άγχος.
  • Έλλειψη εμβάθυνσης γνώσης, που αντικαθίσταται από στείρα αποστήθιση.

Όσον αφορά τα κύρια προβλήματα μπορούμε να εστιάσουμε στα παρακάτω.

(Α) Με την πάροδο του χρόνου, το κράτος δημιούργησε ένα σύστημα με κέντρο τις εξετάσεις, μόνος στόχος των μαθητών είναι οι θρυλικές πανελλήνιες με απώτερο στόχο μια θέση στα ΑΕΙ (Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα). Και ο προαναφερθείς στόχος συνδέεται με έναν άλλο, να βρούνε οι νέοι/νέες εργασία μετά την φοίτηση τους. Τίθεται ένα πρώτο ερώτημα, εκπληρώνονται αυτοί οι στόχοι (;), η απάντηση είναι σε μεγάλο βαθμό όχι.

(Β) Στη συνέχεια, αποτελεί αδιαμφισβήτητο γεγονός, ότι δεν προάγεται η κριτική ικανότητα μιας και έχουμε πλήρη ‘‘άνθιση’’ του φαινομένου της στείρας παπαγαλίας αφού μόνος στόχος είναι η επιτυχία στις πανελλήνιες. Και όχι μόνο δεν προάγεται η κριτική γνώση, αλλά οι νέοι/νέες δεν αφομοιώνουν τις γνώσεις που αποκτούν.

(Γ) Ακόμα, βιώνουμε την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση την επονομαζόμενη τεχνολογική επανάσταση και όμως το ελληνικό σχολείο δεν δίνει την δέουσα προσοχή στο πεδίο της πληροφορικής & της τεχνολογίας. Εν ολίγοις ούτε ο απαραίτητος τεχνολογικός εξοπλισμός υφίσταται σε όλη την επικράτεια, ούτε αφιερώνονται οι δέουσες ώρες στα προαναφερθέντα πεδία.

(Δ) Επίσης, ‘‘φτωχούς συγγενείς’’ κατάντησε το εκπαιδευτικό μας σύστημα την μουσική – την γυμναστική – την ζωγραφική, το καθένα αντικείμενο με την δική του ζωτικής σημασίας επίδραση στην διαμόρφωση μιας ολοκληρωμένης προσωπικότητας. Ακόμη και το μάθημα της λογοτεχνίας κατάντησε μια απλή ανάγνωση και τίποτα περισσότερο παρά τις φιλότιμες προσπάθειες εξαιρετικών ανθρώπων που το διδάσκουν.

Άρθρα επί άρθρων μπορούν να συγγραφούν μόνο για τα προβλήματα, αλλά εδώ θα τοποθετηθεί μια άνω τελεία προκειμένου να σκιαγραφηθεί το περιεχόμενο του τίτλου περί μιας εκ βάθρων Ρηξικέλευθης Μεταρρύθμισης. Η οποία θα έχει χαρακτήρα ‘‘από τα κάτω προς τα πάνω’’.

Για να μιλήσουμε με πάσα ειλικρίνεια, αυτό που έχουμε ανάγκη είναι ένα Νέο Εκπαιδευτικό Σύστημα, το οποίο θα κομίσει μια Νέα Εποχή στην χώρα μας, θα έχει στο κέντρο τον μαθητή-μαθήτρια/φοιτητή-φοιτήτρια και τον δάσκαλο-δασκάλα/καθηγητή-καθηγήτρια και θα αποτελέσει ένα ‘‘Εργαλείο’’ Καινοτομίας και Αειφόρου Ανάπτυξης.

Κατά τον γράφοντα, σε ένα αρχικό επίπεδο πρέπει να υπάρξει ενσάρκωση των εξής πραγμάτων:

  • Πολυδιάστατη βελτίωση υποδομών όλων των σχολείων κάθε βαθμίδας.
  • Αναδιαμόρφωση της ύλης των μαθημάτων, ώστε να μην αποτελεί λόγος άγχους για διδάσκοντες/διδάσκουσες και διδασκόμενους/-διδασκόμενες.
  • Σοβαρή επιμόρφωση όλου του διδακτικού προσωπικού.
  • Αξιοκρατική Αξιολόγηση όλου του διδακτικού προσωπικού.
  • Σωστή εκμάθηση γνώσεων.
  • Ωράριο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης τέτοιο που η μελέτη των μαθημάτων/ εκπλήρωση εργασιών να γίνεται στα σχολεία.
  • Εκμάθηση ξένων γλωσσών και προετοιμασία για υψηλού επιπέδου πτυχία. Όταν δε οι μαθητές/μαθήτριες αρχίσουν να έχουν ένα επίπεδο μάθησης καλό όσον αφορά την ξένη γλώσσα κάποια από τα μαθήματά τους μπορούν να διδάσκονται μόνο στην ξένη γλώσσα (με αντίστοιχα βιβλία γραμμένα στη γλώσσα αυτή.

Σε ένα δεύτερο στάδιο, όλα τα προγράμματα σπουδών πρέπει να υποστούν ριζική αλλαγή. Για παράδειγμα στο Λύκειο και στις τρεις τάξεις θα πρέπει να υπάρχει μια υποχρεωτική ομάδα μαθημάτων για όλους/όλες (Γλώσσα – Μαθηματικά – Φυσική – Ιστορία – Κοινωνιολογία), μετέπειτα μια ομάδα μαθημάτων κατεύθυνσης (τρεις κατευθύνσεις: Θεωρητική με Αρχαία – Λογοτεχνία – Λατινικά – Ιστορία, Θετική με Μαθηματικά – Βιολογία – Χημεία – Φυσική, Τεχνολογική με μαθήματα ειδίκευσης περί Τεχνολογίας και Πληροφορικής), τέλος μια ομάδα μαθημάτων επιλογής (π.χ. μαθήματα ιστορικού περιεχομένου όπως Ιστορία Μέσης Ανατολής, μαθήματα σχετικά με την Διεθνή Πολιτική – την Διπλωματία – την Εξωτερική Πολιτική, μαθήματα σχετικά με τις Πολιτικές Επιστήμες, μαθήματα σχετικά με το Δίκαιο). Είναι δε ώρα και άργησε πολύ, να ενταχθεί στο εκπαιδευτικό μας σύστημα μάθημα σχετικά με την Ευρωπαϊκή Ιστορία, μάθημα σχετικά με την ιστορία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΕΕ). Δεν νοείται πολίτης κράτους-μέλους της ΕΕ που να μην έχει διδαχθεί και γνωρίζει τα βασικά περί Ιστορίας της Γηραιάς Ηπείρου και της ΕΕ.

Το Λύκειο πρέπει να αναδομηθεί σε πλήρη βαθμό και να αποτελέσει ένα αληθινά Ενιαίο, δηλαδή τέλος στα Τεχνικά Λύκεια, αυτά θα ενσωματωθούν στο αληθινά Ενιαίο Λύκειο, όπου ο μαθητής/η μαθήτρια μετά την Πρώτη Λυκείου θα επιλέγει ανάμεσα στις τρεις κατευθύνσεις και στην εκπαίδευση που θα έχει κέντρο τα τεχνικά επαγγέλματα. Επιτέλους, πρέπει να καταρριφθεί σε πλήρη βαθμό η υποβάθμιση της Τεχνικής Εκπαίδευσης.

Advertisement

Ακόμα, τουλάχιστον όλα τα Λύκεια ή η πλειοψηφία αυτών πρέπει να καταστούν Αθλητικά, υπό την έννοια ότι θα δίνεται η μέγιστη προσοχή και στην Γυμναστική σε πολλαπλά επίπεδα.

Και κάπου εδώ ερχόμαστε στο ‘‘ιερό τοτέμ’’ που ουδείς Υπουργός θέλει να αγγίξει κατά αληθινό τρόπο τις πανελλήνιες εξετάσεις.

Οι πανελλήνιες εξετάσεις ότι ήταν να δώσουν το έδωσαν, και αυτό που έδωσαν ήταν ένα σύστημα στείρας παπαγαλίας γνώσεων που δεν προσφέρει στα νέα παιδιά ούτε κριτική ικανότητα ούτε ενδιαφέρον για κάτι ουσιαστικό. Στην εποχή των πανελληνίων η κριτική ικανότητα ‘‘κατακρεουργείται’’ και δίνει την θέση της στην στείρα αποστήθιση γνώσεων.

Οι πανελλήνιες για διάφορους/διάφορες εδώ στην Ελλάδα αποτελούν ένα ‘‘ιερό τοτέμ’’, για τον γράφοντα που κοιτάει μπροστά στο μέλλον και θέλει το Εκπαιδευτικό Σύστημα να αποτελέσει εργαλείο Καινοτομίας και Ανάπτυξης οι πανελλήνιες αποτελούν ένα ‘‘θανάσιμο εμπόδιο’’ που πρέπει να ”ξεριζωθεί” μια για πάντα.

Προτείνεται κατά ξεκάθαρο τρόπο Ελεύθερη Πρόσβαση με παράλληλη πλήρη αλλαγή στα ΑΕΙ όπου εκεί μέσα δεν θα υπάρχουν ”αιώνιοι” φοιτητές και άρα ο καθένας/ κάθε μία θα γνωρίζει ότι αν θέλει να σπουδάσει θα κοπιάσει πολύ και σίγουρα δεν μένει εκεί για πάντα. Άρα ναι στην ελεύθερη πρόσβαση, η οποία όμως θα συνδυαστεί με ουσιαστικού χαρακτήρα αυστηροποίηση των σπουδών στα ΑΕΙ.

Οι εξετάσεις στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο πρέπει και αυτές να αναδιαμορφωθούν, ωφέλιμο θα ήταν μια μεγάλη μερίδα μαθημάτων να εξετάζεται μέσω εργασιών και όχι μιας τυπικής εξέτασης. Οι νέοι/νέες πρέπει να αποκτήσουν κριτική ικανότητα, να υιοθετήσουν νέες τεχνικές που θα τους χρησιμεύσουν σε διάφορα επίπεδα.

Όσον αφορά τα ίδια τα ΑΕΙ, η χώρα επιτέλους πρέπει να δώσει την δέουσα χρηματοδότηση, να επενδύσει στην Έρευνα και Καινοτομία στα Πανεπιστήμια της χώρας, πολλά εκ των οποίων αποτελούν εξαιρετικού επιπέδου Ιδρύματα Ανώτατης Εκπαίδευσης. Μια στιβαρή εξέλιξη των ΑΕΙ θα βοηθήσει στον στόχο της σύνδεσης των πρώτων με την αγορά εργασίας. Πρέπει να στηρίξουμε καινοτόμες ιδέες, που θα συνδέσουν τα εκπαιδευτικά μας ιδρύματα με κορυφαία πανεπιστήμια χωρών της Γηραιάς Ηπείρου και άλλων χωρών όπως των ΗΠΑ. Να προωθηθεί με την δέουσα οργάνωση η εξέλιξη των θερινών προγραμμάτων. Να αναβαθμιστούν οι βιβλιοθήκες των Πανεπιστημίων μας, οι οποίες αποτελούν ζωτικής σημασίας εργαλεία στην ακαδημαϊκή ζωή.

Ίσως χρειάζεται να δούμε εκ νέου και τον ‘‘χάρτη’’ των πανεπιστημίων και τμημάτων αυτών κατά ένα ολιστικό τρόπο, εν ολίγοις να εξεταστεί η ιδέα πως μπορούμε να έχουμε ‘‘πανεπιστήμια μανιτάρια’’ όπου θα έχουν μια ευρεία ποικιλία αντικειμένων ως Σχολές και Τμήματα, άρα τα νέα παιδιά δεν θα χρειάζεται να αλλάζουν πόλεις, η διαδικασία των μετεγγραφών θα είναι δυνατόν να ακυρωθεί χωρίς αρνητικές συνέπειες. Ομολογουμένως, περίεργη ιδέα μη επεξεργασμένη σε ένα πλήρες επίπεδο, αλλά υλικό προς σκέψη για κάτι καινούργιο.

Επιτέλους, πρέπει να πράξουμε και το εξής, να φύγουμε από τον συγκεντρωτισμό και να οδεύσουμε στην αποκέντρωση του εκπαιδευτικού μας συστήματος, να δώσουμε την ”σπίθα” για δημιουργικές πρωτοβουλίες από τα ”κύτταρα” του εκπαιδευτικού μας συστήματος τους δάσκαλους/τις δασκάλες, τους καθηγητές/τις καθηγήτριες μας, εν ολίγοις να τους αφήσουμε να συνεισφέρουν και αυτοί/αυτές στον σχεδιασμό του χάρτη της νέας εποχής.

Προσβλέπω σε μια Εκπαιδευτική Μεταρρύθμιση ‘‘που θα συγγράψει μια νέα σελίδα’’ στην ιστορία της Παιδείας στην Ελλάδα τίποτα λιγότερο.

Υ.Γ. Το άρθρο αποτελεί μια μικρή συμβολή στον διάλογο για το μέλλον του εκπαιδευτικού μας συστήματος, ‘‘τροφή για σκέψη’’.

Πηγές:

Μπαμπινιώτης, Γ. (2009, Ιούλιος 5). Τα εννιά κακά της Παιδείας μας. ΤΟ ΒΗΜΑ. Ανακτήθηκε από https://www.tovima.gr/2009/07/05/opinions/ta-ennia-kaka-tis-paideias-mas/.

Μελετιάδης, Χ. (2016, Σεπτέμβρης 18). Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του ’64. Καθημερινή. Ανακτήθηκε από https://www.kathimerini.gr/875381/article/epikairothta/ellada/h-ekpaideytikh-metarry8mish-toy-64.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Νέα στήριξη & κρίσιμες προβλέψεις από την Christine Lagarde

Το ΔΣ της ΕΚΤ υπό την Christine Lagarde αποφάσισε και ανακοίνωσε τα εξής επιπρόσθετα μέτρα στήριξης: Αύξηση του έκτακτου προγράμματος αγοράς στοιχείων ενεργητικού λόγω της ασθένειας του COVID-19 σε επίπεδο πανδημίας (pandemic emergency purchase programme – PEPP) κατά 600 δισ. ευρώ. Παράταση έως τουλάχιστον τα τέλη του Ιούνη του 2021 […]

Κάνε εγγραφή