Το εμβόλιο του Πρύτανη και η αποτυχία του κεντρικού σχεδιασμού

Επειδή ακριβώς το ερώτημα “ποιοι θα εμβολιαστούν” δεν έχει μια μόνο σωστή απάντηση, θα πρέπει να απαντιέται από τον καθένα μας ξεχωριστά. Και ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι η εμπορική διάθεση του εμβολίου.

Μετά το χειρισμό του της κατάληψης του ΑΠΘ, ο Πρύτανής του βρίσκεται ξανά στην επικαιρότητα, όπου παραδέχεται ότι εμβολιάστηκε για τον COVID-19 εκτός σειράς, δηλώνοντας παθολόγος αντί για κτηνίατρος, και έχοντας πρώτα διαψεύσει τις κατηγορίες, φτάνοντας μάλιστα να αρνηθεί το όνομα της μητέρας του, σε ερώτηση δημοσιογράφου. Δε μου προκαλεί έκπληξη κάτι τέτοιο. Σε συστήματα κεντρικού σχεδιασμού, όπου ένα αγαθό δίνεται με το δελτίο, είναι αναπόφευκτο να γίνονται παρατυπίες, δίνοντας προτεραιότητα σε ευνοούμενους του κατεστημένου, με τους απλούς ανθρώπους να περιμένουν ανήμποροι υπομονετικά τη σειρά τους.

Είναι ηθικό για κάποιον άνθρωπο, να αποφασίζει κάποιος άλλος πέρα από τον ίδιο αν θα κάνει το εμβόλιο ή όχι; Σίγουρα το χρειάζονται οι υγειονομικοί, αλλά ποιοι υγειονομικοί; Όλοι; Ακόμα και όσοι είναι στα μετώπισθεν και δε βλέπουν καθόλου ασθενείς με COVID; Ή οι εκπαιδευτικοί· θα πουν πολλοί ότι είναι ένας σημαντικός κλάδος που πρέπει να προστατευτεί, αλλά αμφιβάλλω ότι κινδυνεύουν περισσότερο από το μέσο όρο οι εκπαιδευτικοί των κλειστών σχολείων και του Zoom και του WebEx. Θα μπορούσε ακόμα να πει κανείς ότι χρειάζεται να εμβολιαστούν και οι αστυνομικοί, λαμβάνοντας υπ’ όψιν τους ανθρώπους με τους οποίους έρχονται σε επαφή κάθε μέρα (δε φοράνε όλοι τους πανοπλία και αντιασφυξιογόνα μάσκα), αλλά φανταστείτε τις αντιδράσεις των μη αστυνομικών, αν ανακοίνωνε η κυβέρνηση κάτι τέτοιο. Αυτό που προσπαθώ να πω είναι ότι το ερώτημα “ποιος αξίζει να εμβολιαστεί” είναι ένα δύσκολο ερώτημα, χωρίς μια μόνο σωστή απάντηση.

Η λύση

Επειδή ακριβώς τέτοια ερωτήματα δεν έχουν μια μόνο σωστή απάντηση, θα πρέπει να απαντώνται από τον καθένα μας ξεχωριστά. Και ο μόνος τρόπος για να γίνει αυτό είναι η (εν μέρει έστω) εμπορική διάθεση του εμβολίου. Αν κάποιος πιστεύει ότι κινδυνεύει από τον COVID για οποιονδήποτε λόγο αλλά το Υπουργείο Υγείας της χώρας του τον θεωρεί αυθαίρετα ανάξιο, να μπορεί να πάει σε ένα φαρμακείο (ή κι’ από το Internet), να πληρώσει και να κλείσει ένα ραντεβού για να κάνει το εμβόλιο που θέλει όποτε είναι διαθέσιμο, νόμιμα και καθαρά. Σίγουρα μπορείς να εμβολιαστείς αν έχεις λεφτά και άκρες έτσι κι’ αλλιώς, αλλά μαύρα, πιο ακριβά και λιγότερο προσβάσιμα.

Μα, θα μου πει κάποιος, δε θα είναι πανάκριβο το εμβόλιο και έτσι; Πιθανόν στην αρχή, αλλά η τιμή του θα πέσει γρήγορα. Γιατί; Για δύο λόγους. Πρώτον, ο καθένας μας μέχρι δυο δόσεις του εμβολίου μπορεί να κάνει, και ελέγχοντας και απαγορεύοντας πολλαπλές αγορές, θα αποφευχθούν φαινόμενα κερδοσκόπων μεταπωλητών (στα Αγγλικά “scalpers”). Δεύτερον και κυριότερον, ευτυχώς η παραγωγή του εμβολίου δεν είναι μονοπώλιο, αλλά ένας ανταγωνισμός μεταξύ πολλών παρόχων, και είναι γνωστό από τα Οικονομικά ότι ο ανταγωνισμός ρίχνει τις τιμές.

Τα μαγικά του ανταγωνισμού

Δεν υπάρχει ανταγωνισμός τώρα στο σύστημα των εμβολίων· οι υπόγειες συμπαιγνείες μεταξύ των κρατών και των φαρμακευτικών δεν είναι ελεύθερος ανταγωνισμός. Αν η Pfizer έπρεπε να πάρει κατευθείαν τα δικά μου και τα δικά σου λεφτά, αντί για τα λεφτά μιας σκιώδους, αδιαφανούς (και πιθανότατα υπερκοστολογημένης) απευθείας ανάθεσης, και με τον φόβο ότι εγώ κι’ εσύ μπορεί να πάμε να εμβολιαστούμε από τη Moderna, την Johnson & Johnson ή από κάπου αλλού, μια χαρά θα μείωνε τις τιμές για να πάρει αυτή τα λεφτά μας.

Για να πετύχει αυτός ο ανταγωνισμός, σημαντικό είναι να αφήσουμε την τιμή να διαμορφώνεται ελεύθερα, χωρίς αυθαίρετους και δήθεν αλληλέγγυους ελέγχους τιμών από πολιτικούς καλούς στο να κερδίζουν εντυπώσεις και ψηφοφόρους αλλά κακούς στα Οικονομικά, στρεβλώνοντας την πραγματικότητα ότι τα εμβόλια είναι οικονομικά αγαθά, που σημαίνει ότι βρίσκονται σε περιορισμένες ποσότητες και έχουν μια τιμή που δεν αλλάζει μαγικά με ένα νόμο και ένα άρθρο.

Μιας που μιλάμε για ανταγωνισμό, αξίζει να κάνουμε μνεία στην Ευρωπαϊκή Ένωση, την υποτειθέμενη προστάτειδα και υπέρμαχο του ελευθέρου εμπορίου που μεταξύ άλλων καθυστερεί να εγκρίνει εμβόλια που χρησιμοποιούνται ήδη ευρύτατα σε άλλες χώρες του κόσμου, ή ακόμα απαγορεύει τα εμβόλια της Κίνας και της Ρωσίας, επειδή θα επηρέαζαν την “ευρωπαϊκή αλληλεγγύη”, κοινώς την ευρωπαϊκή κερδοφορία. Ας μην αποκλείσουμε εκ των προτέρων ότι οι εντυπωσιακές επιδόσεις του Ηνωμένου Βασιλείου στους εμβολιασμούς οφείλονται εν μέρει και στην αποδέσμευσή του από τη γραφειοκρατία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Ίσως μακροπρόθεσμα να μην είναι και τόσο κακή ιδέα το Brexit.

Advertisement

Οι αντιρρήσεις

Ήδη μπορώ να φανταστώ φωνές στον ορίζοντα να μου λένε ότι αυτό που προτείνω είναι ταξικό, ότι θα εμβολιάζονται μόνο όσοι έχουν λεφτά, και ότι τα εμβόλια είναι κοινωνικά αγαθά και ανήκουν σε όλους. Για το τελευταίο θα πω πως όσοι το πιστεύουν δεν έχουν επαφή με την πραγματικότητα. Κοινωνικά αγαθά είναι ο Ήλιος και ο αέρας· τα εμβόλια δε πέφτουν από τον ουρανό, και όσοι τα φτιάχνουν δε ρίσκαραν χρόνο, έρευνα, εργασία και κεφάλαιο για να έρθουν από το πουθενά και να τα απαιτήσουν κάποιοι χωρίς να πληρώσουν μόνο και μόνο επειδή ζουν και αναπνέουν.

Το επιχείρημα για την ταξικότητα του μέτρου όμως δεν στερείται εντελώς λογικής και χρήζει μια πιο σοβαρή απάντηση. Ήδη πληρώνουμε για το εμβόλιο με τον χρόνο που χάνουμε κλεισμένοι σπίτι, με την επαγγελματική, φοιτητική και προσωπική μας ζωή περιορισμένη, και με τον συνεχή φόβο ότι θα κολλήσουμε και θα πάθουμε κάτι σοβαρό. Η εμπορική διάθεση του εμβολίου επιτρέπει στην ουσία έναν συμψηφισμό μεταξύ χρόνου και χρήματος. Στην αρχή, όταν τα εμβόλια θα είναι ακριβά, θα εμβολιάζονται όσοι πραγματικά το έχουν ανάγκη, ή γενικότερα όσοι εκτιμούν ότι θα χάσουν περισσότερα αν δεν εμβολιαστούν, από αυτά που θα πληρώσουν για το εμβόλιο.

Πάλι θα εμβολιαστούν πρώτα οι πιο ευάλωτοι

Ένας νέος που δεν ανήκει σε κάποια ομάδα υψηλού κινδύνου (όπως εγώ για παράδειγμα), ακόμα κι’ αν μπορούσε να το πληρώσει δε θα το έκανε πολύ γρήγορα για να μη σπαταλήσει τα λεφτά του. Κάποιος ηλικιωμένος όμως με υποκείμενα νοσήματα, πιθανότατα να αξίζει να βάλει το χέρι πιο βαθιά στη τσέπη για να είναι ασφαλής νωρίτερα. Ή πιθανόν και όχι, δε ξέρω, ο ίδιος είναι ο μόνος που μπορεί να το πει. Αλλά δεν ανησυχώ ιδιαίτερα για το κόστος των δόσεων, θα είναι έτσι κι’ αλλιώς πιο φτηνές από το ισχύον σύστημα, όπως είπα και πριν.

Ναι, θα μου πουν, αλλά όσοι δουλεύουν σε ανειδείκευτες δουλειές όπου έρχονται σε επαφή με πολλά άτομα και δε μπορούν να αγοράσουν το εμβόλιο; Τι θα απογίνουν αυτοί; Κι’ αυτό μπορεί να λυθεί εύκολα, με τους εργοδότες τους να επωμίζονται το κόστος του εμβολιασμού. Κι’ αν ο εργοδότης δε θέλει να το πληρώσει; Δεν είναι σωστό να τον υποχρεώσουμε έτσι απλά, επειδή δεν είναι όλες οι επιχειρήσεις οι ίδιες, και δεν έχουν όλες τον ίδιο κίνδυνο στον COVID. Αυτό που μπορούμε όμως να του κάνουμε είναι να του επωμίσουμε την ευθύνη για την υγεία του εργαζομένου που αρνείται να εμβολιάσει. Αν κολλήσει COVID θα χαρακτηρηριστεί εργατικό ατύχημα (αν δεν ισχύει ήδη), και ο εργοδότης θα κινδυνεύει με μεγάλες αποζημιώσεις ή και πρόστιμα ακόμα που εξέθεσε σε κίνδυνο τον εργαζόμενό του. Λένε ότι τα πρόστιμα είναι μια ταξική μορφή τιμωρίας, αλλά να ένα παράδειγμα προστίμου που θα στήριζε την εργατική τάξη!

Κλείνοντας

Όπως έγραψα και στο προηγούμενό μου άρθρο, η πανδημία αυτή έχει ενισχύσει την εξάρτηση των ανθρώπων στις κυβερνήσεις τους με ένα βαρύτατο τίμημα· τις ατομικές ελευθερίες μας και τον περιορισμό της ιδιωτικής πρωτοβουλίας· της ικανότητάς μας να δρούμε και να συνεργαζόμαστε μεταξύ μας ανεξάρτητα. Όπως είπε ο Βενιαμίν Φραγκλίνος, αυτοί που θυσιάζουν την ελευθερία για την ασφάλεια, δεν αξίζουν τίποτα από τα δύο. Όσοι δε δίνουν αξία στην ατομική ελευθερία θα πουν ότι η ελεύθερη αγορά έχει αποτύχει, αγνοώντας ότι στη περίπτωση αυτήν, η ελεύθερη αγορά ποτέ δεν είχε την ευκαιρία να φανεί.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *

Αυτός ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για να μειώσει τα ανεπιθύμητα σχόλια. Μάθετε πώς υφίστανται επεξεργασία τα δεδομένα των σχολίων σας.

Next Post

Η στιβαρή παρέμβαση Σημίτη για το Ελσίνκι, η αργοπορημένη - γεμάτη ανακρίβειες απάντηση Καραμανλή & στο βάθος η αποτυχημένη επίσκεψη Δένδια.

Αρχές Απριλίου (03/04/2021) δημοσιεύεται άρθρο του πρώην Πρωθυπουργού Κωνσταντίνου Σημίτη όπου σε αδρές γραμμές αποκαλύπτει με συνεκτικό τρόπο την πορεία προς την βαριάς σημασίας διπλωματική επιτυχία σχετικά με τα ελληνοτουρκικά & το κυπριακό στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στο Ελσίνκι τον Δεκέμβριο του 1999. Για να θυμούνται οι παλιοί/παλαιές και να μαθαίνουν […]

Κάνε εγγραφή